اکثر افراد دندان عقل دارند، اما افراد عموما به علت اینکه به راحتی دیده نمی‌شوند مانند رازی نهفته هست. شاید به این دلیل باشد که آن‌ها سال‌ها پنهان می‌شوند، غیرقابل پیش بینی ظاهر می‌شوند و اغلب قبل از اینکه فرصتی برای استفاده از آنها داشته باشیم، کشیده می‌شوند. در ادامه، به تمام سوالات شما درباره دندان‌های عقل، درد و کشیدن آن‌ها پاسخ خواهیم داد.

دلیلی که معمولا سبب کشیدن دندان‌ عقل می‌شود، به علت عوارضی است که ایجاد می‌کند. مشکلات متداول دندان‌های عقل شامل موارد زیر است:

  • نهفتگی دندان عقل
  • پوسیدگی دندان
  • عفونت دندان عقل
  • درد لثه در بخشی که دندان عقل درآمده است
  • کاسه خشک پس از کشیدن دندان عقل

اگر درباره یکی از موارد بالا نگرانی دارید، شما را به خواندن این مقاله دعوت می‌کنیم.

مقاله را با پاسخ به چند سوال متداول آغاز خواهیم کرد. سپس، به جزئیات علت درد دندان عقل، مواردی که عادی یا غیر عادی است می‌پردازیم و در ادامه به دلایلی که لازم است دندان عقل را بکشیم می‌پردازیم.

پرسش‌ و پاسخ‌های متداول

چرا دندان عقل داریم؟

با توجه به اینکه، عموما این دندان‌ها را می‌کشیم، پس چرا دندان عقل داریم؟ اجماع عمومی این است که اجداد ما به این دندان‌ها احتیاج داشتند زیرا غذاهایی که می‌خوردند برای جویدن بسیار سخت‌تر از چیزی بوده که امروزه ما می‌خوریم. این دندان‎ها باعث سایش بیشتر غذا شده و باعث می‌شدند که به مدت طولانی‌تری بتوانند این رژیم که شامل غذاهای سخت بوده را داشته باشند. آن‌ها دارای فک‌های بزرگتر بودند که باعث می‌شد راحت‌تر همه دندان‌ها در فضای دهان جا شوند.

نظریه دیگر این است که افتادن دندان در گذشته بسیار متداول بوده و دندان‌های اضافی برای جایگزینی مواردی که از بین رفته بودند لازم بودند. امروزه تکنیک‌های پیشرفته دندانپزشکی از جمله درمان ریشه و روکش وجود دارد که می‌تواند دندان‌های آسیب دیده را نجات دهد. حتی در صورتی که یک دندان را از دست بدهیم امکان جایگزینی از طریق ایمپلنت وجود دارد.

راهنمای دندان عقل

دندان‌های عقل کجا رشد می‌کنند؟

این دندان‌ها در دنیای پزشکی به عنوان “آسیای سوم” شناخته می شوند زیرا که مجموعه دندان‌های عقل سومین سری دندان‌های آسیا است که رشد می‌کنند. آن‌ها در پشت دندان آسیا دوم شما قرار دارند و اگر همه چیز خوب پیش برود، در ادامه‌ی ردیف دندان‌های فعلی شما رشد خواهند کرد.

چه تعداد دندان عقل خواهیم داشت؟

بیشتر افراد دارای چهار عدد دندان عقل- سمت چپ و راست فک بالا و پایین هستند. هرچند که ممکن است بعضی افراد تعدادی کمتر از این تعداد داشته یا اصلا دندان عقل نداشته باشند. در مواردی نادر نیز ممکن است فرد 6 یا 8 دندان عقل داشته باشد. در این حالت در هر سمت دو برابر دندان عقل رشد می‌کند!!

اگر دندان عقل نداشته باشیم یعنی اشکالی وجود دارد؟

نه و در واقع شاید بتوان گفت که عدم وجود نشانه‌ای از دندان عقل به معنای پیشرفت شماست. افرادی که بدون آسیا سوم خود به دنیا می‌آیند هنوز هم می‌توانند کاملا خوب غذا بخورند اما خوش شانس اند و خطر عوارضی که بقیه ما از آن رنج می‌بریم را ندارند.

دندانپزشک با عکس ایکس-ری می‌تواند بررسی کند که آیا دندان عقل دارید؟ اصلا نشانه‌ای از آن وجود دارد یا نه؟

چه زمانی دندان عقل رشد می‌کند؟

اینکه این دندان‌ها را “دندان عقل” می‌نامیم به این علت است که بسیار دیرتر از سایر دندان‌ها رشد می‌کنند. در حالی که دندان آسیا دوم حدود 12 سالگی رشد می‌کند، متوسط سن رشد دندان عقل، سن 17 تا 25 سالگی است.

عده‌ای معتقدند که این نام‌گذاری به این علت است که افراد در این حدود سنی رشد عقلی بیشتری کرده‌اند، هر چند که عده‌ای دیگر معتقدند که این نامگذاری ربطی به این موضوع ندارد.

ممکن است این دندان، دهه‌ها پنهان مانده و در دهه 30 یا 40 ظاهر شوند. به همین نسبت، ممکن است هرگز به وجود نیایند و هیچگاه مشکلی که سبب کشیدن آن‌ها شود، به وجود نیاید.

راهنمای دندان عقل

دندان عقل سبب ایجاد درد خواهد شد.

آیا دندان‌های عقل سبب ایجاد آسیب دهان و لثه می‌شوند؟

حتی اگر دندان‌های عقل فضای زیادی برای رشد داشته باشند، داشتن درد موقع رشد عادی است. یکی از علائم اینکه دندان عقل در حال رشد است، داشتن درد در لثه است. در همین مقاله پیشنهاداتی جهت کاهش درد خواهیم داد.

آیا لازم است که حتما دندان‌های عقل را کشید؟

کشیدن دندان عقل در آمریکا رویه‌ای معمول است. با این وجود تحقیقات زیادی در حال انجام است که نشان می‌دهد کشیدن دندان عقل به صورت یک روال معمول، ممکن است اتلاف منابع باشد و در واقع می‌تواند بیمار را در معرض عوارض کشیدن غیرضروری قرار دهد.

بعضی افراد به طور طبیعی فک بزرگتری دارند و رشد دندان عقل در دهان آن‌ها به راحتی صورت می‌گیرد. در این حالت وجود دندان عقل مشکلی ایجاد نکرده و دندان عقل در دهان فرد بدون ایجاد مشکل می‌تواند وجود داشته باشد.

در صورتی که هر نوع دندان درد را تجربه می‌کنید ، حتما باید به دندانپزشک مراجعه کنید زیرا عوارض و مشکلات با گذشت زمان بدتر می‌شوند.

آیا کشیدن دندان عقل سبب ایجاد درد وآسیب می‌شود؟

مانند سایر دندان کشیدن‌ها، دندانپزشکان قبل از انجام عمل از بی حسی موضعی برای بی حس کردن ناحیه استفاده می‌کنند. بنابراین اگرچه روند انجام عمل ممکن است ناراحت کننده باشد، اما نباید دردناک باشد. احتمالا در روزهای بعد از کشیدن دندان عقل، تا زمانی که بدن خود را تنظیم و بازیابی کند، کمی درد و نارحتی را تجربه خواهید کرد.

فرآیند بهبود ممکن است همراه با کمی درد باشد اما معمولا استفاده از ایبوپروفن یا استامینوفن برای کاهش درد کافی است. در ادامه اطلاعات بیشتری در رابطه با مدیریت درد و ناراحتی پس از کشیدن دندان ارائه خواهیم داد.

راهنمای دندان عقل

داشتن کمی درد موقع رشد دندان عقل عادی است.

دلایل متعددی برای درد دندان عقل وجود دارد.

درد رشد دندان‌ها

درد دندان جدیدی که برای رشد به لثه‌تان فشار وارد می‌کند، به خودی خود نگران کننده نیست. ممکن است درد سایر دندان‌هایی که جدید و در بزرگسالی‌تان درآمده‌اند را به خاطر نداشته باشید.

علائم رشد دندان عقل به شرح زیر است:

  • تورم لثه
  • درد خفیف در منطقه رشد
  • احساس فشار
  • درد کسالت آور آرواره

به سختی می‌توان گفت علائمی که تجربه می‌کنیم ناشی از رشد دندان سالم است یا مشکلی اساسی مانند فشرده شدن دندان‌های انتهایی به یکدیگر است. به طور کلی، درد شدید در لثه باعث نگرانی می‌شود، هرچند که درد ناشی از رشد دندان خفیف‌ است. در صورتی که به علت درد نگران شدید می‌توانید با دندانپزشک مشورت نمایید.

درد ناشی از عفونت

یک دلیل برای کشیدن دندان‌های عقل به عنوان یک روال، احتمال بالای بروز پوسیدگی دندان عقل است. به این علت که عموما دندان‌های عقل به شدت عقب و دور از دسترس بوده و تمیز کردن آن‌ها راحت نیست. حتی افرادی  که بهداشت دهان و دندان خود را به بهترین نحو ممکن رعایت می‌کنند، در تمیز کردن و مراقبت از دندان‌های عقبی مشکل دارند. با توجه به این موضوع، پوسیدگی بین دندان عقبی و دندان عقل معمول است و در صورتی که این پوسیدگی درمان نشود، ممکن است منجر به عفونت یا آبسه دندان و لثه شود. (برای اطلاعات بیشتر اینجا کلیک کنید)

ممکن است عفونت در دندان‌هایی که هنوز از لثه خارج نشده‌اند نیز رخ دهد، به خصوص اگر تحت فشار باشند.

درد ناشی از دندان‌های عقل تحت فشار

بیشترین مشکلی که موقع رشد دندان عقل ایجاد می‌شود، گیرکردن و تحت فشار قرار گرفتن دندان عقل است. این اتفاق معمولا به دلیل کمبود فضا رخ می‌هد. دندان نمی تواند به سمت محل مناسب خود حرکت کند و به صورت مورب یا حتی افقی رشد می‌کند. این سبب فشار به دندان‌های کناری شده و اگر این فشار به مدت طولانی ادامه یابد، ممکن است باعث شود موقعیت دندان‌های دیگر تغییر یابد.

این نوع دندان‌ها معمولا، توسط لثه پوشیده شده‌اند وبا پوشیده شدن توسط لثه قادر نیستند کامل از لثه خارج شوند. خروج جزئی دندان از لثه احتمالا به عفونت، بیماری لثه یا پوسیدگی منجر می‌شود چرا که دریچه‌ای وجود دارد که باکتری‌ها بتوانند به دندان دسترسی پیدا کنند.

علائم وجود این نوع دندان به شرح زیر است:

  • داشتن درد در انتهای دهان
  • درد فک یا سفت شدگی لثه
  • درد یا تورم لثه
  • درد یا حساسیت دندان‌هایی که تازه در حال خروج از لثه هستند.
  • سر درد
راهنمای دندان عقل

دندان‌های عقل، مدل‌های مختلف رشدی را دارند.

این دندان‌ها همیشه همراه با درد یا علائم نیستند. با عکس ایکس-ری می‌توان وضعیت دندان‌ها را مشاده کرد. در صورتی که این دندان‌ها موقعیت بد و خطرناکی نداشته باشند و سلامت دهان و دندان در معرض خظر نباشد، ممکن است دندانپزشک تصمیم بگیرد که دندان را به حال خود رها کند و آن را نکشد.

از طرف دیگر ، اگر دندانپزشک شما نگران وضعیت دندان‌های شما باشد، ممکن است برای جلوگیری از بروز هرگونه پیامد، کشیدن آن را توصیه کند. می‌توانید برای شنیدن نظر نفر دوم، به دندانپزشک دیگری هم مراجعه نمایید.

دلیلی که بهتر است در صورت لزوم، زودتر دندان کشیده شود این است که هر چه سن‌تان بالاتر رود، ریشه دندان شما بیشتر رشد می‌کند و استخوان نگهدارنده آن‌ها در محل متراکم‌تر می‌شود. بنابراین، در صورت کشیدن دندان در مراحل بعدی، ممکن است عمل دشوارتر بوده و منجر به طولانی‌تر شدن فرآیند بهبودی گردد.

معمولا زمانی که درد بیمار زیاد باشد، بهترین انتخاب و کار کشیدن این دندان‌هاست.

تسکین درد دندان عقل

اگر نگرانید که دندان عقل پوسیده یا در معرض آسیب داشته باشید، آن را نادیده نگیرید. حتی اگر درد به خودی خود فروکش کند این بدان معنا نیست که عفونت از بین رفته است. در این حالت می‌توانید برای معالجه و بررسی وضعیت به دندانپزشک مراجعه نمایید.

گذشته از مسکن‌های بدون نسخه، می‌توانید این راه‌ها را امتحان نمایید:

راهنمای دندان عقل

میخک می‌تواند به کاهش درد دندان عقل کمک کند.

  • شستن دهان با آب نمک: یک قاشق چایخوری نمک را در یک فنجان آب گرم حل کرده و تا یک دقیقه آن را در دهان خود بچرخانید. این کار می‌تواند باعث تسکین درد و التهاب شود.
  • ژل بی حسی: اگر احساس درد دارید، یک ژل بی حسی خوراکی را به ناحیه بزنید.
  • پیاز: گذاشتن یک پیاز خام در دهان شما باعث می شود درد از بین برود، هر چند که ممکن است عوارض جانبی ناخوشایند دیگری داشته باشد. یک پیاز را نصف نمایید و آن را به مدت 10 دقیقه یا تا زمانی که بتوانید تحمل کنید، در گونه خود در سمت دردناک نگه دارید. باید بی حسی را تجربه کنید.
  • میخک و روغن میخک: یک میخک را روی ناحیه دردناک قرار داده یا روغن گل میخک را با استفاده از پنبه به محل درد بمالید. موقع درد می‌توانید یک بطری کوچک روغن میخک را با خود به همراه داشته باشید تا هر زمان که لازم باشد از آن استفاده کنید.
  • جوش شیرین: با اضافه کردن مقداری جوش شیرین به خمیر دندان معمولی خمیری درست کنید، سپس آن را روی دندان یا لثه بمالید. این کار نه تنها درد را کاهش داده، بلکه هر نوع تورم را نیز کاهش می‌دهد.

کشیدن دندان عقل

معمولا کشیدن دندان عقل در مطب‌های دندانپزشکی انجام می‌شود. گاهی لازم است توسط جراح متخصص و در بیمارستان انجام شود. عکس ایکس-ری به تعیین موقعیت دقیق دندان کمک کرده و به دندانپزشک در گرفتن بهترین تصمیم کمک می‌کند.

کشیدن دندان‌ها هرگز فرایندی لذت بخش نیست، اما دندانپزشک یا جراح اقدامات لازم جهت کاهش درد و ناراحتی را انجام می‌دهند. معمولا برای بی حس کردن ناحیه از بی حسی موضعی استفاده می‌شود، اگرچه برخی از جراحی‌ها تحت بیهوشی عمومی انجام می‌شود. در صورتی که استرس دارید می‌توانید از آرام بخش استفاده نمایید.

کشیدن دندان‌های نهفته

راهنمای دندان عقل

درد دندان عقل در چند دقیقه می‌تواند تمام شود.

قبل از خارج کردن دندان، دندانپزشک دندان را در حفره خود کمی شل می‌کند. او این کار را با یک ابزار دندانپزشکی و سپس چرخاندن آن به اطراف یا پیچاندن آن انجام می‌دهد. تنها آنچه که باید احساس کنید فشار در محل دندان است. در موارد ساده این کار تنها چند دقیقه طول می‌کشد.

کشیدن دندان‌هایی که زیر خط لثه باشند یا فقط کمی از آن‌ها از لثه خارج شده باشند، پیچیده‌تر است و ممکن است 20 دقیقه یا بیشتر طول بکشد.

ممکن است دندانپزشک برای دسترسی به دندان مجبور به ایجاد برش در لثه شما شود. در بعضی موارد، مقدار کمی از استخوان باید برداشته شود و دندان به قطعاتی برش داده شود تا راحت‌تر بتوان آن را برداشت. به دلیل بی حسی نباید در طول انجام عمل، دردی داشته باشید. اگر احساس درد داشتید فورا به دندانپزشک بگویید.

پس از کشیدن دندان، دندانپزشک از بخیه‌ برای بستن هرگونه بریدگی که ایجاد شده استفاده می‌کند. این بخیه ها باید بدون نیاز به مراجعه به دندانپزشک در طی 7-10 روز از بین بروند.

ترمیم و بهبود کشیدن دندان عقل

بهبودی کامل از چند روز تا چند هفته طول می‌کشد. در این مدت بیمار ممکن است موارد زیر را تجربه کنند:

راهنمای دندان عقل

ممکن است بی‌حوصله شوید.

  • تورم فک و گونه
  • درد به ویژه بعد از عمل‌های پیچیده
  • سخت و سنگین شدن فک
  • تهوع یا سوزن سوزن شدن در صورت ، زبان یا لب
  • طعم نامطبوع در دهان

برای کاهش درد خفیفی که بعد از کشیدن دندان تجربه می‌کنید، می‌توانید ایبوپروفن یا استامینوفن مصرف کنید. اگر درد شدید شد یا خونریزی بیش از حد داشتید، باید سریعا به دندانپزشک یا جراح مراجعه کنید.

روش‌های دیگر برای کاهش درد:

  • در صورت وجود تورم دستمال سرد خیس روی محل قرار دهید.
  • یک یا دو روز استراحت از کار
  • جلوگیری از فعالیت شدید (حتی ورزش)
  • پرهیز از استعمال دخانیات و نوشیدن الکل
  • خوردن مایعات و غذای آبکی برای چند روز
  • خودداری از جویدن غذا با قسمت ملتهب
  • شستشو با آب نمک گرم یا دهان‌شویه ضد عفونی کننده (اما نه در 24 ساعت اول و فقط یک بار در روز بعد از آن تا زمانی که بهبود یابد)
  • اتمام دوره مصرف آنتی بیوتیک تجویز شده

کاسه خشک

بعد از کشیدن دندان، لخته خون باید در حفره تشکیل شود تا در حین بهبودی از ناحیه محافظت کند. اگر این لخته خون از بین برود، اعصاب و استخوان در معرض دید قرار می‌گیرند – وضعیتی به نام “—” ایجاد می‌شود. همانطور که می‌توانید تصور کنید، این حالت بسیار دردناک است. ممکن است در 5 روز اول بعد از کشیدن دندان عقل، در حالتی که عمل سخت و پیچیده بوده باشد، ایجاد شود. دندانپزشک نحوه مراقبت از دهان و لثه را به شما آموزش خواهد داد. اگر دستورالعمل‌های او را دنبال کنید، امکان ابتلا به این بیماری را به حداقل می‌رسانید.

راهنمای دندان عقل

در طول زمان بهبودی، از کشیدن سیگار پرهیز نمایید.

خلاصه

کشیدن دندان عقل همیشه توصیه نمی‌شود اما برای بیشتر افراد لازم می‌شود. کشیدن دندان یک روش معمول دندانپزشکی است و دندانپزشکان تمام تلاش خود را برای توضیح عمل جراحی، اطمینان خاطر شما و انجام این عمل بدون درد انجام می دهند.

اگرچه ممکن است چند روز پس از عمل احساس درد و ناراحتی داشته باشید، اما رعایت توصیه‌های دندانپزشک به تسریع بهبودی شما کمک می‌کند.

اگر دندان عقل‌تان درد دارد، بهتر است با دندانپزشک مشورت نمایید.