اگر آفت دهان دارید، نگران نباشید چون بیش‌تر آن‎ها خوش‎خیم بوده و به همان راحتی که به‎وجود می‎آیند، از بین هم می‌‏روند. البته ممکن است دردآور هم باشند. آن‎ها در داخل گونه‎ها یا لب‏ها ایجاد می‎شوند اما می‎توانند روی لثه یا زبان هم دیده شوند.

تعداد کمی از افراد هستند که تا حالا آفت دهان نداشته‎اند. وقتی آفت دهان ظاهر می‎شود، نمی‎دانیم چکار باید انجام دهیم؟ آن‎ها به خودی خود درمان می‎شوند اما درمان‎های خانگی هم وجود دارد که باعث می‎شوند آفت دهان زودتر خوب شود.

آفت دهان چیست؟

زخم‎هایی که در داخل زبان، گونه‏‌ها، لثه‌‏ها و سقف دهان به‎وجود می‎آیند، به‎عنوان آفت دهان شناخته می‎شوند. اندازه این زخم‎ها حدود 4 میلی‏متر بوده که لبه‎های آن قرمز رنگ و مرکز آن زرد است. یک یا چند زخم ممکن است یک‎دفعه با هم ظاهر شوند.

آفت دهان

آفت دهان می‏تواند خیلی دردآور باشد.

آفت دهان، به‎خصوص زبان بسیار کوچک بوده و می‎تواند خیلی دردآور باشد. هر کسی می‎تواند به آن مبتلا شود. بزرگسالان و زنان بیش‎تر در خطر ابتلا به آفت دهان هستند. البته جای نگرانی نیست چون بعد از یک یا دو هفته خودبه‎خود درمان می‎شوند. درد آفت دهان فقط چند روز طول می‎کشد.

لازم نیست برای درمان آفت دهان یا زبان کاری انجام بدهید اما کارهایی وجود دارد که می‎توانید برای درمان زودتر آن انجام دهید. در ادامه روش‌های پیشگیری و درمان را می‎گوییم.

آفت دهان مسری نیست و نباید با تبخال اشتباه گرفته شود. تبخال اطراف دهان یا روی لب‎ها به‎وجود می‎آید و مسری است. یعنی به راحتی به دیگران منتقل می‏‌شود.

انواع مختلف زخم‎های دهان

سه نوع اصلی آفت دهان وجود دارد:

افراد مبتلا به این بیماری، خیلی زیاد (سه یا شش بار در سال) به بیماری آفت دهان مبتلا می‎شوند. این ممکن است چندسال ادامه داشته باشد و بعد خودبه‎خود خوب شود. زخم‎ها در روزهای اول دردآور هستند.

برای درمان این بیماری هیچ‏کاری نمی‌توانید انجام دهید اما راه‎هایی برای کنترل نشانه‎ها و درد وجود دارد. شاید آفت دهان با سیستم ایمنی بدن ارتباط داشته باشد.

  • آفت خیلی بزرگ

این نوع زخم خیلی کم اتفاق می‎افتد و خیلی دردآور است. اندازه آن می‎تواند 1 تا 5 سانتی‎متر باشد. بهبودی آن ممکن است یک ماه یا بیشتر طول بکشد. در بیش‎تر موارد جای زخم باقی می‎ماند.

  • آفت کوچک

این نوع زخم‎ها هم خیلی کم اتفاق می‎افتند و معمولاً به شکل چندتایی ظاهر می‎شوند. ممکن است 10 تا زخم همزمان ایجاد شوند. آن‎ها خیلی دردآور هستند اما خوش خیم بوده و بعد از یک یا دو هفته بهبود پیدا می‎کنند.

آفت دهان

براکت‏های فلزی می‎توانند باعث تحریک دهان شوند.

چه عواملی باعث آفت دهان می‏‌شوند؟

دلایل ایجاد آفت دهان هنوز مشخص نیستند. معمولاً خستگی و استرس یا آسیب فیزیکی به بافت دهان باعث آن می‎شوند. استفاده از بریس یا ارتودنسی‎های فلزی باعث تحریک بافت دهان شده و ممکن است باعث آفت دهان شود. لبه‎های تیز دندان‎های آسیب دیده هم می‎توانند همین تأثیر را داشته باشند.

اگر هنگام مسواک زدن ناگهان زبان خود را گاز گرفتید، آسیب آن به بافت دهان شما ممکن است باعث ایجاد زخم ‎شود.

علت آفت دهان ممکن است به‎خاطر یک بیماری زمینه‎ای باشد. مثلاً:

  • کمبود اسیدفولیک، آهن، زینک یا ویتامین B12
  • نقص سیستم ایمنی
  • حساسیت غذایی
  • بیماری های دستگاه گوارش (مانند بیماری سلیاک و بیماری کرون)
  • واکنش به بعضی از داروها
  • بیماری دست، پا و دهان
  • سرطان دهان
  • ویروس هرپس

همچنین توجه داشته باشید که افرادی که تازه سیگار کشیدن را ترک کرده‌‏اند، ممکن است بیشتر از حد طبیعی دچار آفت دهان شوند اما این موقتی است. (درمورد اثرات سیگار بر دندان‌ها بیشتر بدانید.)

درمان آفت دهان

برای درمان زخم‏‌های آفتی دهان (زبان، لثه‏‌ها یا گونه‌‏ها) می‎توانید از مسکن درد و ضد عفونی کننده‎ها استفاده کنید. آن‎ها به‌صورت ژل، پماد، اسپری یا کرم هستند. شاید شما از آن‎ها برای کم‎تر کردن درد یا عفونت استفاده کنید در حالی‎که آن‎ها باعث درمان زخم هم می‎شوند.

آفت دهان

زخم‏های مداوم یا شدید ممکن است به مراقبت پزشکی نیاز داشته باشند.

چند راه ساده وجود دارد که می‏‌توانید برای کمک به بهبودی انجام دهید:

  • از مسواک نرم استفاده کنید و به آرامی مسواک بزنید.
  • از غذاهایی که بسیار تند، ترش یا شیرین هستند خودداری کنید.
  • غذاهای نرم مصرف کنید.
  • نوشیدنی های اسیدی مانند قهوه، سودا و آب میوه را با نی بنوشید.
  • از جویدن آدامس خودداری کنید.
  • تا زمان بهبود زخم، از پودر یا خمیر دندان زغال فعال استفاده نکنید. (برای اطلاعات بیشتر درمورد زغال فعال این مقاله را مطالعه کنید.)

پس از بهبود زخم می توانید به عادات غذایی و آشامیدنی قبلی خود برگردید ، اما حتماً معاینات منظم دندانپزشکی را انجام دهید.

انواع دیگر زخم‎های دهان ممکن است به درمان با داروهای تجویز شده توسط پزشک مانند آنتی بیوتیک نیاز داشته باشد. گاهی اوقات درمان نکردن یک زخم می‏تواند به آبسه دهان تبدیل شود.

در این موارد باید به پزشک مراجعه کنید:

  • درد شدید دارید.
  • زخم‎ها بعد از چند روز ادامه دارند یا بدتر شده‎اند.
  • زخم‌‏ها بعد از دو هفته بهبود پیدا نکرده‎اند.
  • زخم‎هایی بزرگ دارید.
  • همزمان بیش از چهار زخم دارید.
  • زخم‌‏ها مانع غذا خوردن شما می‎شوند.
  • بیش از چهار بار در سال آفت دهان دارید.
  • زخم خونریزی می‏‌کند.
  • دمای بدن شما زیاد است یا احساس خستگی می‏‌کنید.
  • زخم‌‏های دیگری هم دارید.

و در آخر زخمی که شبیه آفت دهان بوده و هیچ دردی ندارد. برای بررسی مشکلات بهداشت دهان و دندان باید با پزشکان ما مشورت کنید.

آفت دهان

داروهای طبیعی ما برای کاهش درد دهان

درمانهای خانگی برای زخمهای دهان

با فرض این‎که هیچ‌کدام از این مواردی که در بالا گفته شد را ندارید، زخم‎های دهان را می‎توانید در خانه با داروهای طبیعی درمان کنید. اگر می‎خواهید درد خود را کم‎تر کنید، آن قسمت را تمیز نگه ‎داشته و کارهای زیر را انجام دهید:

  • مخلوط آب گرم و نمک: برای تسکین درد چند بار در روز غرغره کنید.
  • آب لیمو: اول باعث سوزش می‎شود اما بعد درد را تسکین می‎دهد چون لیمو دارای خاصیت ضد التهابی است. آن را به نوک پنبه زده و 4 بار در روز استفاده کنید.
  • استفاده از چند تکه یخ: سرما باعث تسکین التهاب و درد می‎شود.
  • شیرین بیان: شیرین بیان سوختگی را تسکین داده و یک ماده درمانی عالی و ضد التهابی است. می‌‏توان گیاه را مستقیماً روی آفت دهان خود بچسبانید چون مانع صحبت کردن یا غذا خوردن نمی‎شود.
  • چای سیاه: چای سیاه دارای تانن بوده که خاصیت ضد درد دارد. کیسه چای مرطوبی را در آب جوشانده خیس کرده و بگذارید خنک شود. خنک که شد آن‎را را روی زخم گذاشته و اجازه دهید چند دقیقه بماند.
  • روغن طبیعی: برای چند روز از روغن درخت چای یا زیتون (بیش از 3 روز) استفاده کنید.
  • خاک رس: مقداری خاک رس را روی قسمت مورد نظر بریزید و تا آنجا که ممکن است بگذارید بماند.
  • موم: موم زنبورهای عسل دارای خاصیت ضد التهاب، بهبود دهنده، ضدعفونی کننده، بی‌‏حس کننده و تصفیه کننده است. می‌‏توانید یک موم را جویده و تا آنجا که ممکن است آن را در دهان خود نگه دارید. از محلول آن هم می‎توانید به‎عنوان دهان‎شویه استفاده کنید.

بهترین درمان برای زخم‌‏های دهان از فردی به فرد دیگر متفاوت خواهد بود بنابراین چند مورد را امتحان کنید و ببینید کدام‎یک برای شما مناسب است.

آفت دهان

از محصولات خانگی می‎توان برای تولید دهان‎شویه برای درمان زخم استفاده کرد.

دهانشویه برای زخمهای دهان و زبان

آفت‌های دهان ممکن است دردآور باشند چون هنگام صحبت به دندان‎های شما برخورد می‎کنند. این دهان‎شویه‎ها به راحتی در خانه ساخته شده و به کاهش درد و خطر عفونت کمک می‎کنند:

  • دهان‎شویه جوش شیرین: برای تسکین درد و کاهش عفونت، یک قاشق چای خوری نمک را با یک قاشق چای خوری جوش شیرین در 120 میلی لیتر آب مخلوط کنید. محلول را 3 یا 4 بار در روز غرغره کنید.
  • دهان‎شویه خاک رس: یک قاشق چای خوری خاک رس را در یک لیوان آب گرم مخلوط کنید و حداقل یک بار در روز به‎عنوان دهان‎شویه استفاده کنید.
  • دهان‎شویه گیاه مولین (گل ماهور یا خرگوشک): گیاه مولین یا ماهور یک گیاه دارویی بوده که درد را تسکین می‎دهد. یک فنجان آب جوش را با یک قاشق غذاخوری گیاه مولین مخلوط کرده و بگذارید 10 دقیقه بماند. فیلتر کنید و به عنوان دهانشویه استفاده کنید.

نحوه درمان نوزاد یا کودک مبتلا به آفت دهان

آفت دهان می‌‏تواند در هر سنی اتفاق بیفتد یعنی ممکن است که کودکان و نوزادان هم به آن مبتلا شوند. زخم‎های دهان در سنین یک تا سه سالگی خیلی اتفاق می‎افتد. اگر هنگام غذا خوردن متوجه شدید که کودک شما اخم یا گریه می‎کند، دهان او را بررسی کنید. جویدن، بلعیدن یا مسواک زدن ممکن است برای او دردآور باشد.

آفت دهان کودکان هم مانند بزرگسالان خوش‌خیم بوده و به خودی خود از بین می‏‌روند. ممکن است به دلیل بعضی غذاها یا داروها (به‎خاطر بیماری)، سیستم ایمنی بدن کودک ضعیف شده باشد و این زخم‎ها به‎وجود آمده باشند. اگر زخم‎ها زیاد اتفاق افتادند یا تعداد آن‎ها زیاد بود کودک را پیش پزشک ببرید.

برای جلوگیری از آسیب دیدن بافت داخل دهان کودک، هر کاری که می‏‌توانید انجام دهید. مراقبت از همه چیزهایی که کودکان می‏جوند سخت است اما هر چیز سفت یا تیز  به دهان او آسیب می‎زند و راه را برای زخم باز می‏‌کند. اگر کودک شما انگشت شست خود را می‏مکد ، به یاد داشته باشید که ناخن‌‏های او را مرتباً کوتاه کنید.

آفت دهان

کودکان و نوزادان هم آفت دهان دارند.

به کودک خود غذای بسیار گرم، بسیار شیرین یا بسیار شور ندهید چون درد را بیش‎تر می‎کند.

بعضی از درمان‌‏های خانگی برای کودکان مناسب هستند اما بعضی دیگر از آن‎ها مناسب نیستند. به عنوان مثال از روغن درخت چای نباید قبل از 3 سالگی استفاده شود پس حتما قبل از هر کاری از داروساز یا پزشک خود راهنمایی بگیرید.

چگونه میتوانم از زخمهای دهان و زبان پیشگیری کنم؟

هیچ راهی تضمینی برای پیشگیری از آفت دهان وجود ندارد اما کارهایی وجود دارد که با انجام آن‎ها کم‎تر به آفت دهان مبتلا می‎شوید.

رعایت بهداشت دهان و دندان خیلی لازم است. از مسواک نرم استفاده کنید و هنگام مسواک زدن مراقبت باشید به لثه خود آسیب نزنید. روزانه نخ دندان بکشید و برای معاینه به‎طور منظم به دندانپزشکی بروید.

ممکن است بفهمید که بعضی از غذاها و نوشیدنی‎ها باعث تحریک دهان و ایجاد زخم می‎شوند. البته این‎ها در افراد مختلف، متفاوت است. مثلا غذاهای شور، غذاهای پرادویه، نوشیدنی‎های گرم و اسیدی ممکن است باعث آفت دهان شوند. اگر این‎گونه بود، مصرف آن‎ها را کم کنید.

اگر نگران هستید که به‎خاطر ارتودنسی دچار آفت دهان شوید، به‎جای نوع فلزی آن از انواع دیگر آن استفاده کنید.

نتیجهگیری

زخم‌‏های دهان اغلب خوش‌خیم هستند اما می‏توانند بسیار دردآور هم باشند. آن‎ها خودبه‎خود از بین می‎روند اما ممکن است بخواهید زودتر از شر آن‎ها خلاص شوید پس به دنبال درمان می‎روید.

این‎که بفهمیم واقعا دلیل آفت دهان چیست؟ سخت است پس بهتر است به درمان آن فکر کنیم. راه‎هایی برای درمان آن وجود دارد. بیش‎تر داروهای خانگی به تسکین درد و مبارزه با عفونت کمک می‏کنند.

اگر آفت دهان دارید؛ چه دردآور یا بدون درد باشد، باید به دنبال مراقبت‏‌های پزشکی باشید. اگر خیلی زیاد به آفت دهان مبتلا می‎شوید و یا زخم‎های شما بیش‎تر از دو هفته طول می‏کشد، حتما با پزشک مشورت کنید.

سوالات متداول

چرا آفت دهان در زنان شایع‌تر است؟

آفت دهان بیشتر به دلیل عدم تعادل هورمونی در دوران قاعدگی و بارداری در خانم‌ها دیده می‌شود. این تغییرات به همراه افزایش پروژسترون همچنین می‌تواند باعث تورم و خونریزی لثه شود.

چرا در زمان امتحانات دچار آفت دهان می‌شوم؟

به نظر می‌رسد استرس و اضطراب از مهمترین دلایل ایجاد آفت‌های دهانی می‌باشند. به همین دلیل بسیاری از افراد هنگام مطالعه در امتحانات یا در دوره های پراسترس زندگی خود، دچار آفت‌های دهانی می‌شوند.

منبع:

dentaly.org

این مطلب را هم بخوانید:  ارتودنسی رنگی